ترجمه: سميه مقصودعلي
چرا درجه حرارت بدن انسان 5/37 است؟

تا مدت زمان بسياري تصور مي‌شد ـ هنوز هم خيلي‌ها گمان مي‌کنند ـ که حيوانات خونسرد و خونگرم وجود دارد. مار و ديگر خزندگان جزو گروه اول و پرندگان و پستانداران جزو گروه دوم محسوب مي‌شدند. انسان‌ها نيز به گروه دوم تعلق داشتند اما اين موضوع کاملا اشتباه است زيرا درجه حرارت برخي از موجوداتي که جزو گروه خونسردان دسته‌بندي مي‌شوند گاهي بسيار بالاتر از موجوداتي است که خونگرم خوانده مي‌شوند...

تمامي موجودات زنده حتي درختان نيز براي تنظيم‌ دماي بدنشان در شرايط متفاوت جوي، از راه‌هاي متفاوتي استفاده مي‌کنند. استفاده از نور خورشيد براي گرم شدن و سايه و آب براي خنک شدن از جمله اين روش‌ها است. دماي بدن مارها، مارمولک‌ها و... مي‌تواند بين 20+ درجه و 20- درجه سانتي‌گراد متغير باشد بدون آنکه تهديدي جدي براي بدنشان به حساب بيايد.

سيستم تنظيم درجه حرارت اين موجودات به انرژي، غذا و اکسيژن کمي نياز دارد ولي به همان اندازه نيز ميزان حرکت اين موجودات در شرايط نامناسب جوي کند و کم است.

در عوض پستانداران و پرندگان دستگاه تنظيم درجه داخلي دارند که به آنان کمک مي‌کند در تمامي شرايط دماي بدنشان را ثابت نگه دارند.

بالا رفتن بيش از حد درجه حرارت و پايين آمدن زياد آن نيز مي‌تواند جان اين موجودات را به خطر بيندازد. اين دستگاه تنظيم کننده نياز به انرژي زيادي دارد و در عوض به موجود کمک مي‌کند در اکثر شرايط جوي فعال باقي بماند.

ماهي‌ها نيز جزو دسته خزندگان دسته‌بندي مي‌شوند. با اين حال شرايط آنها کمي تفاوت دارد. در حقيقت دماي بدن آن تنها چند درجه (بين يک تا دو درجه) سانتي‌گراد مي‌تواند تغيير کند زيرا معمولا دما در آب ثابت است.

آنها تقريبا شرايطي بين پستانداران و پرندگان و خزندگان دارند ولي ماهي‌هاي ديگري مثل تن، شمشيرماهي و کوسه‌ماهي قادرند درجه حرارت بدن خود را تا 15 درجه سانتي‌گراد نيز افزايش دهند و با درجه آبي که در آن شنا مي‌کنند، منطبق شوند.

در ميان پستانداران و پرندگان نيز حيواناتي وجود دارند که مي‌توانند درجه حرارت بدنشان را تغيير دهند. پرندگان مگس‌خوار و گنجشک جزو اين گروه‌اند و مي‌توانند درجه حرارت بدن خود را در زمستان و شب‌ها کاهش دهند. بعضي از پستانداران نيز در شرايط سردجوي به خواب مي‌روند زيرا قادر به تغيير دماي بدن خود جز در حد چند درجه نيستند.

دستگاه تنظيم درجه حرارت بدن انسان اين قابليت‌ها را ندارد و گذشتن از يک حد خاص براي او خطرناک است. گرماي بدن انسان از طريق متابوليسم مواد غذايي و فعاليت‌ ماهيچه‌ها و ارگان‌هاي سوزاننده اکسيژن تامين مي‌شود. وظيفه تنظيم دما برعهده مغز و به طور دقيق‌تر برعهده هيپوتالاموس است. در شرايطي که به دليل فعاليت زياد درجه حرارت بدن بالا برود، هيپوتالاموس دستور افزايش تنفس را مي‌دهد و در صورت کاهش دما بدن شروع به لرزيدن مي‌کند و سوخت و ساز سلولي افزايش مي‌يابد تا بدن گرم شود. درجه حرارت مرجع هيپوتالاموس 5/37 درجه سانتي‌گراد است که به آن سازش بيوشيميايي مي‌گويند.

در اين درجه حرارت عکس‌العمل‌هاي بيوشيميايي بدن با سرعت لازم توليد مي‌شوند تا شرايط حياتي براي سلول‌هاي بدن را تهيه کنند. تمامي پستانداران دماي بدني مشابه انسان را ندارند مثلا دماي بدن گربه‌ها و سگ‌ها بين 5/38 و 39 درجه سانتي‌گراد است. درجه حرارت بدن پرندگان بين 40 تا 41 و 42 و حتي 44 درجه است زيرا آنها براي پر زدن تلاش زيادي مي‌کنند. به هر حال اگر دماي بدن يک انسان با 32 درجه سانتي‌گراد تغيير مواجه شود، مرگ او حتمي است.

منبع: فيگارو

مشاهده مطلب ارسال شده بعد