دکتر سحر ميرپور - مروري بر سيستم‌هاي رتبه‌بندي دانشگاه‌هاي جهان
چگونه دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکي تهران 368‌ام شدند؟

طبق رتبه‌بندي THE-QS امسال دو دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکي تهران به طور مشترک موفق به کسب رتبه 368‌ام شدند و اين در حالي است که طبق اين رتبه‌بندي در سال 2008 دانشگاه تهران رتبه‌اي بين 400 تا 500 را کسب کرده بود.در حالي که کشور ما ايران در اين سيستم تنها با يک دانشگاه در رتبه 368‌ام ايستاده است، بسياري از کشورهاي هم‌جوار رتبه‌هاي نسبتا بهتري را کسب کرده‌اند. به عنوان مثال عربستان سعودي با دو دانشگاه در رتبه‌هاي 247 و 266 ايستاده و اندونزي دو رتبه 201 و 250 و مالزي با 4 دانشگاه رتبه‌هاي 180، 314، 320، 345 را به خود اختصاص داده‌ است. يکي از دانشگاه‌هاي تايوان هم در رتبه 223 قرار گرفته است...

نگاهي به سيستم‌هاي رتبه‌بندي

سيستم THE-QS: برخلاف ساير سيستم‌هاي رتبه‌بندي آکادميک که تنها بر يک مورد خاص تمرکز کرده‌اند، در اين سيستم، رتبه‌بندي براساس مجموعه‌اي از عوامل استوار است؛ به عنوان مثال سيستم رتبه‌بندي شانگ‌هاي بيشتر براساس ميزان توليد علم به رتبه‌بندي دانشگاه‌ها مي‌پردازد و يا ساير سيستم‌ها که بيشتر بر جنبه‌هاي آموزشي تاکيد دارند. با توجه به اينکه در سيستم رتبه‌بندي THE-QS يکي از معيارها ارزيابي دانشجويان Undergraduate است به طور خود به خود دانشگاه‌هايي که داراي مقاطع Postgraduate هستند از ليست رتبه‌بندي حذف مي‌شوند. بنابراين بسياري از دانشگاه‌هاي معتبر مانند دانشگاه کاليفرنيا در اين سيستم رتبه‌بندي قرار نمي‌گيرند. از طرف ديگر تمام دانشگاه‌هايي که در سيستم رتبه‌بندي قرار مي‌گيرند بايد حداقل از 5 رشته‌ اصلي در دو زمينه فعاليت داشته باشند. اين 5 رشته اصلي عبارت‌اند از: Science، Biomedicine، تکنولوژي، علوم اجتماعي و هنر و علوم‌انساني.

سيستم رتبه‌بندي THE-QS دانشگاه‌ها را براساس 3 معيار تقسيم مي‌کند که به ترتيب اهميت عبارت‌اند از: اندازه، حوزه فعاليت و ميزان تحقيقات. به اين ترتيب ابتدا دانشگاه‌ها براساس جمعيت دانشجويان تحت پوشش به سه اندازه کوچک، متوسط و بزرگ تقسيم مي‌شوند: دانشگاه‌هاي متوسط و بزرگ به ترتيب داراي جمعيت دانشجويي 5‌ هزار و 12 هزار نفر هستند. مرحله بعد تعيين حوزه فعاليت آکادميک است. در اين مرحله دانشگاه‌هايي که در زمينه 5 رشته اصلي فعاليت داشته و دانشکده پزشکي هم داشته باشند در رتبه بهتري قرار مي‌گيرند. هر چه زمينه فعاليت محدودتر باشد رتبه دانشگاه‌ها بدتر خواهد شد. شاخص آخر تعيين تعداد مقالات چاپ شده در Scopus توسط دانشگاه‌هاست. ابداع‌کنندگان اين سيستم معتقدند که اين رتبه‌بندي مي‌تواند به يک ارزيابي گسترده در زمينه‌هاي مختلف آموزشي و پژوهشي به عمل آورد و ميزان فعاليت در زمينه‌هاي بين‌المللي و همچنين وضعيت استخدامي دانشگاه‌ها را مورد ارزيابي قرار مي‌دهد.

سيستم رتبه‌بندي شانگ‌هاي:

از سال 2003 سيستم رتبه‌بندي آکادميک شانگ‌هاي اجرا شد. اين سيستم دانشگاه‌ها را براساس کيفيت کار اساتيد (40 درصد) ميزان تحقيقات علمي (40 درصد)، کيفيت آموزشي (10 درصد) و کيفيت عملکرد در مقايسه با اندازه دانشگاه (10 درصد) رتبه‌بندي مي‌کند. در اين سيستم رتبه‌بندي چاپ مقاله در نشريات Science و Nature و دريافت جوايز نوبل از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. به عنوان مثال دانشگاه استامبول در ترکيه که در اين سيستم در رتبه 402 تا 503 قرار مي‌گيرد در سيستم طبقه‌بندي THE-QS هم در رده 401 تا 500 قرار مي‌گيرد، اما دانشگاه تهران و يا جئورجيا که هر دو در رده 368‌ام قرار دارند، در اين سيستم طبقه‌بندي که معرف 500 دانشگاه برتر جهان است، جايي ندارند.

سيستم رتبه‌بندي گلوبال: معيار رتبه‌بندي در اين روش ارزيابي و جمع‌بندي 4 سيستم رتبه‌بندي است که شامل TH-QS، شانگ‌هاي، HEEACT و Webometric است. به عنوان مثال دانشگاه جئورجيا که در طبقه‌بندي TH-QS رتبه 368‌ام (مانند ايران) را به خود اختصاص داده بود در اين سيستم در رتبه 249 قرار دارد. اين در حالي است که دانشگاه تهران در اين سيستم در رتبه 987 و دانشگاه علوم پزشکي تهران در رتبه 1135 قرار دارد. جالب اينجاست که دو دانشگاه عربستان سعودي که رتبه‌هاي 247 و 266 را در سيستم TH-QS به خود اختصاص داده بودند در اين سيستم رتبه‌بندي در جايگاه 197 و 303 قرار گرفته‌اند.

سيستم G-Factor: در اين سيستم رتبه‌بندي دانشگاه‌ها براساس تعداد مراجعات افراد به موتورهاي جستجوگر گوگل رتبه‌بندي مي‌شوند. در واقع اين رتبه‌بندي نشان‌دهنده ميزان محبوبيت دانشگاه‌ها بين مردم است.

سيستم رتبه‌بندي HEEACT: اساس رتبه‌بندي در اين سيستم عبارت‌اند از:

الف) تعداد مقالات در طي 11 سال اخير

ب) تعداد Citation طي 11 سال اخير

ج) متوسط ميزان Citation

د) H. Index

هـ) ميزان Citation در سال جاري

علاوه بر سيستم رتبه‌بندي آکادميک نوعي روش رتبه‌بندي تحت عنوان Professional Ranking World Universities هم وجود دارد که شامل دو سيستم طبقه‌بندي تحت عنوان Webometrics و Wuhan است. به اين ترتيب به نظر مي‌رسد روش‌هاي مختلفي براي رتبه‌بندي دانشگاه‌هاي جهان وجود دارد که هر يک مزايا و معايب خاص خود را داراست. با اين حساب اکتفا کردن به تنها يکي از اين طبقه‌بندي‌ها براي تعيين سطح کيفي دانشگاه‌هاي کشور کافي به نظر نمي‌رسد.

مشاهده مطلب ارسال شده بعد